Όταν μια υπόθεση πρόκειται να περάσει στα χέρια δικηγόρου, η ποιότητα της έρευνας που έχει προηγηθεί καθορίζει σε μεγάλο βαθμό το τι μπορεί να γίνει στη συνέχεια. Ένας δικηγόρος δεν έχει ανάγκη από εντυπώσεις· έχει ανάγκη από υλικό με ημερομηνίες, τόπους, πρόσωπα και σαφή διάκριση ανάμεσα σε ό,τι αποδείχθηκε και σε ό,τι απλώς εκτιμάται. Γι’ αυτόν τον λόγο, οι ερωτήσεις που αξίζει να θέσετε πριν αναθέσετε μια έρευνα δεν περιορίζονται στο αν ο ερευνητής «έχει εμπειρία», αλλά επεκτείνονται στο πώς αυτή η εμπειρία μεταφράζεται σε τεκμηρίωση που αντέχει σε έλεγχο. Ένας επαγγελματίας που γνωρίζει ότι η δουλειά του θα αξιολογηθεί από νομικό παραστάτη απαντά σε τέτοιες ερωτήσεις με συγκεκριμένα στοιχεία, όχι με γενικόλογες διαβεβαιώσεις.
Εμπειρία δεν σημαίνει μόνο χρόνια: τι αξίζει να ρωτήσετε πρώτο
Η πρώτη ερώτηση είναι και η πιο πρακτική: ποιος είναι ο αριθμός άδειας άσκησης του επαγγέλματος και πότε ξεκίνησε η πρακτική; Ένας νόμιμα αδειοδοτημένος ιδιωτικός ερευνητής οφείλει να μπορεί να δείξει την άδειά του χωρίς δισταγμό — για παράδειγμα, στο γραφείο του Πέτρου Δρόλια η άδεια φέρει τον αριθμό Αρ. Αδείας 4891/7/1/90-δ’ και η πρακτική ξεκινά από τις αρχές της δεκαετίας του 1990. Η δυνατότητα ελέγχου της άδειας στο πρώτο ραντεβού είναι ένα καθαρό, αντικειμενικό κριτήριο: όπου υπάρχει ασάφεια, καλό είναι να υπάρχει επιφύλαξη.
Ακολουθούν τα μεγέθη της εμπειρίας, με την προϋπόθεση ότι δίνονται με στοιχεία και όχι με διαφημιστικούς χαρακτηρισμούς. Πόσα χρόνια ασκείτε το επάγγελμα; Πόσες υποθέσεις έχετε χειριστεί και σε πόσες χώρες; Στο συγκεκριμένο γραφείο η δημόσια εικόνα είναι πάνω από 30 χρόνια εμπειρίας, περισσότερες από 1.500 υποθέσεις και δραστηριότητα σε 14 χώρες. Τα νούμερα, ωστόσο, αποκτούν νόημα μόνο όταν συνδεθούν με το αντικείμενο της δικής σας υπόθεσης. Ρωτήστε, επομένως, με τι είδους περιστατικά έχει ασχοληθεί ο ερευνητής: οικογενειακές υποθέσεις, εταιρικά ζητήματα, ασφαλιστικές διαφορές, ναυτιλιακές υποθέσεις, ζητήματα που απασχόλησαν νομικά γραφεία. Στο γραφείο του Πέτρου Δρόλια οι πελάτες που περιγράφονται δημόσια είναι ιδιώτες και οικογένειες, επιχειρήσεις, δικηγόροι, ασφαλιστικές εταιρείες και ναυτιλιακές.
Ποιος χειρίζεται την υπόθεση και πώς καλύπτεται ο τόπος
Μια ερώτηση που συχνά παραλείπεται αφορά το πρόσωπο: ποιος θα χειριστεί την υπόθεση προσωπικά και ποιοι θα εμπλακούν στην πράξη; Η προσωπική ενασχόληση του ίδιου του ερευνητή, με παράλληλη χρήση δικτύου συνεργατών στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, είναι διαφορετική υπόθεση από την ανώνυμη ανάθεση σε τρίτους. Αν η έρευνα απαιτεί μετακινήσεις ή εργασία εκτός Αττικής, ρωτήστε πώς οργανώνεται η κάλυψη: από το γραφείο της Αιόλου 104 στην Αθήνα, λίγα λεπτά με τα πόδια από το μετρό Ομόνοιας, καλύπτεται το κέντρο, τα βόρεια, νότια και δυτικά προάστια, ο Πειραιάς, η ανατολική Αττική και τα Μεσόγεια, ενώ προβλέπεται και κάλυψη της υπόλοιπης Ελλάδας καθώς και εργασία στο εξωτερικό. Όταν η υπόθεση πρόκειται να φτάσει στον δικηγόρο, η γεωγραφική συνέπεια έχει σημασία: μια χρονολογική αλληλουχία με κενά δεν συμπληρώνεται εύκολα εκ των υστέρων.
Η μέθοδος κρίνεται από τα όρια: ερωτήσεις για το τι συλλέγεται και τι αποκλείεται
Το πιο κρίσιμο σκέλος της συζήτησης αφορά τη μέθοδο. Ρωτήστε ευθέως τι θα παραδοθεί στο τέλος: μια προφορική ενημέρωση ή μια γραπτή αναφορά με χρονολόγιο, τόπους, περιγραφή ενεργειών και σαφή διάκριση ανάμεσα στα διαπιστωμένα γεγονότα και στις εκτιμήσεις; Η δεύτερη εκδοχή είναι η μόνη που μπορεί να διαβαστεί και να αξιοποιηθεί από δικηγόρο, επειδή του επιτρέπει να γνωρίζει ακριβώς τι στηρίζει κάθε ισχυρισμό. Ρωτήστε επίσης πού γίνεται η παρατήρηση και από πού προέρχονται τα οπτικοακουστικά μέσα: η απάντηση που συνάδει με τη νομιμότητα είναι δημόσιοι χώροι, δημόσιες πηγές και αρχεία, διακριτικές επιτόπιες έρευνες και συνομιλίες με πρόσωπα που δέχονται να μιλήσουν.
Η διαφορά ανάμεσα σε έναν αδειοδοτημένο ντετέκτιβ και σε κάποιον που υπόσχεται «πρόσβαση» δεν είναι θεωρητική· είναι πρακτική και αφορά άμεσα εσάς. Ρωτήστε λοιπόν ρητά: γίνονται υποκλοπές τηλεφωνικών συνομιλιών, ανάγνωση μηνυμάτων τρίτων, είσοδος σε λογαριασμούς ή συσκευές άλλων ενηλίκων, τοποθέτηση κρυφού GPS ή λογισμικού σε ξένο όχημα ή κινητό, άντληση τραπεζικών, τηλεφωνικών ή φορολογικών δεδομένων τρίτων, καταγραφή μέσα σε ιδιωτικούς χώρους; Η απάντηση πρέπει να είναι κατηγορηματικά αρνητική. Στο γραφείο του Πέτρου Δρόλια οι πρακτικές αυτές αποκλείονται ρητά και η σχετική νομική βάση παρατίθεται: το άρθρο 19 του Συντάγματος για το απόρρητο των επικοινωνιών, η παράγραφος 3 του ίδιου άρθρου για το ότι παράνομα αποκτηθέντα αποδεικτικά μέσα δεν λαμβάνονται υπόψη, το άρθρο 370Α του Ποινικού Κώδικα για την παράνομη υποκλοπή και καταγραφή, ο Γενικός Κανονισμός Προστασίας Δεδομένων (ΕΕ) 2016/679 και ο νόμος 4624/2019.
Ο έλεγχος νομιμότητας και σκοπιμότητας πριν από την ανάθεση
Μια ακόμη ερώτηση που προστατεύει και εσάς και τον δικηγόρο σας είναι αν προηγείται έλεγχος νομιμότητας και σκοπιμότητας. Η ανάθεση έρευνας είναι νόμιμη όταν υπάρχει έννομο συμφέρον και θεμιτός σκοπός· η πρώτη συζήτηση περιλαμβάνει ακριβώς αυτόν τον έλεγχο, με ειλικρινή απάντηση για το τι μπορεί και τι δεν μπορεί να γίνει. Ρωτήστε επίσης πώς τεκμηριώνεται η αλυσίδα της πληροφορίας: ημερομηνίες, σειρά ενεργειών, περιγραφή της μεθόδου για κάθε στοιχείο. Αυτό είναι το σημείο όπου η μέθοδος συναντά τον δικηγόρο, καθώς εκείνος αποφασίζει πώς θα αξιοποιήσει το υλικό και το δικαστήριο το αξιολογεί.
Διαφάνεια, κόστος και συνεργασία: οι ερωτήσεις για τη διαδικασία μέχρι την παράδοση
Το κόστος είναι από τις πρώτες ερωτήσεις που θέτει κάθε ενδιαφερόμενος, και η σωστή απάντηση δεν είναι ένα νούμερο αλλά μια διαδικασία. Ρωτήστε αν υπάρχει τιμοκατάλογος· σε επαγγελματίες που κοστολογούν κατά περίπτωση, η απάντηση είναι ότι δεν υπάρχει ενιαία τιμή, επειδή κάθε υπόθεση διαφέρει σε διάρκεια, γεωγραφία, αριθμό ερευνητών και υλικό που απαιτείται. Στη συνέχεια ρωτήστε πότε θα λάβετε γραπτή, εξατομικευμένη προσφορά και γραπτό σχέδιο ενεργειών: η απάντηση που προστατεύει εσάς είναι «πριν ξεκινήσει οποιαδήποτε εργασία». Ζητήστε να μάθετε από τι αποτελείται η εκτίμηση, ώστε να μπορείτε να τη συζητήσετε με τον δικηγόρο σας και να αποφασίσετε αν το εύρος της έρευνας ανταποκρίνεται στον σκοπό της υπόθεσης.
Εξίσου σημαντική είναι η ροή της ενημέρωσης. Ρωτήστε σε ποια σημεία θα έχετε ενημέρωση, τι συμβαίνει αν τα πραγματικά περιστατικά αλλάξουν και πώς προσαρμόζεται το σχέδιο. Η παράδοση του τελικού υλικού, σε έντυπη ή ηλεκτρονική μορφή, πρέπει επίσης να προσδιοριστεί από την αρχή, ώστε να μη δημιουργηθούν παρερμηνείες όταν η υπόθεση φτάσει στον νομικό παραστάτη. Μια ακόμη χρήσιμη ερώτηση αφορά την επικοινωνία με τον δικηγόρο: με ποιον τρόπο θα συνεννοηθούν οι δύο πλευρές για το τι είναι αναγκαίο, ώστε να μην υπάρχει επανάληψη ενεργειών και να μείνει ο φάκελος καθαρός;
Εχεμύθεια, διαθεσιμότητα και πρώτη συνάντηση
Η διακριτικότητα δεν είναι διακοσμητικό στοιχείο, αλλά λειτουργική προϋπόθεση. Ρωτήστε πώς οργανώνεται η πρώτη συνάντηση ώστε να μη συναντηθούν δύο πελάτες μεταξύ τους — στο συγκεκριμένο γραφείο τα ραντεβού είναι προγραμματισμένα για αυτόν τον λόγο, ενώ η πρώτη συζήτηση μπορεί να γίνει και τηλεφωνικά, με βιντεοκλήση ή σε ουδέτερο χώρο, αν αυτό εξυπηρετεί την εχεμύθεια. Ρωτήστε αν η πρώτη επαφή είναι δωρεάν και χωρίς δέσμευση, ποια είναι η διαθεσιμότητα σε περιστατικά που δεν περιμένουν και πώς διασφαλίζεται ότι δεν θα υπάρξει δημοσιότητα γύρω από την υπόθεση. Τέλος, ζητήστε να δείτε την άδεια και να επιβεβαιώσετε τη διεύθυνση του πραγματικού γραφείου· πρόκειται για δύο απλές κινήσεις που διαχωρίζουν τον επαγγελματία από τον ερασιτέχνη και προστατεύουν την υπόθεση όταν πια θα τη χειριστεί ο δικηγόρος σας.
